Δημοσχάκης Αναστάσιος

“Τα τροχαία ατυχήματα ύπουλος εχθρός” – Ομιλία στην συνεδρίαση της Ειδικής Μόνιμης Επιτροπής Οδικής Ασφάλειας της Βουλής

Στην συνεδρίαση της Ειδικής Μόνιμης Επιτροπής Οδικής Ασφάλειας της Βουλής της 14/7/2016 συμμετείχε ο Βουλευτής Έβρου και Επίτιμος Αρχηγός της ΕΛ.ΑΣ. Αν. Δημοσχάκης, προσκεκλημένος της Επιτροπής, λόγω του πρότερου αξιώματός του και της ευδόκιμης πορείας του στο Σώμα της Ελληνικής Αστυνομίας, ώστε να μεταφέρει τις εμπειρίες χρόνων και την αποκτηθείσα τεχνογνωσία στα μέλη της Επιτροπής.

Στη ομιλία του, ο Βουλευτής ανέλυσε προτάσεις και απόψεις του πάνω στα ζητήματα οδικής ασφάλειας, υπό το πρίσμα των τεσσάρων παραγόντων που παίζουν ρόλο για την ύπαρξη ή αποτροπή ατυχημάτων: τον άνθρωπο, το όχημα, τις υποδομές και τον έλεγχο του κράτους.

Ακολουθεί η ομιλία του Βουλευτή:

«Όσο κι αν καταντάει γραφικό και μονότονο, σε κάθε ομιλία και συζήτηση που γίνεται για την οδική ασφάλεια, πρέπει να αναφερόμαστε αρχικά στα στατιστικά στοιχεία. Ακόμα και σήμερα, μετά τη ραγδαία πτώση των τροχαίων ατυχημάτων και των θανάτων από αυτά κατά την περίοδο της κρίσης, περίπου 1000 συνάνθρωποί μας χάνουν τη ζωή τους κάθε χρόνο στην άσφαλτο. Σκεφτείτε κάθε άνθρωπο που γνωρίσατε στη ζωή σας, οικείους, φίλους, συναδέλφους ή όλους τους κατοίκους από το χωριό σας, ξαφνικά, μέσα σε ένα χρόνο, να χάνονται για πάντα. Πρέπει να βάλουμε σε μια οπτική προσωπική τα νούμερα αυτά. Εάν έχετε ένα νέο παιδί 18-24 χρονών θα πρέπει να ξέρετε πως τα τροχαία είναι η πρώτη αιτία θανάτων των παιδιών μας. Και αν θελήσουμε να γίνουμε κυνικοί, το ετήσιο κόστος από τα τροχαία ατυχήματα ξεπερνάει κατά πολύ τα χρήματα που αποκομίζει το κράτος από τον ΕΝΦΙΑ.

Χωρίς να υπολογίζουμε την οδύνη, την θλίψη και την απελπισία του χαμού ενός ανθρώπου.

Διάβασα με προσοχή την έκθεση της Επιτροπής και θεωρώ πως κινείται στη σωστή κατεύθυνση. Χρησιμοποιώντας τον διαχωρισμό των παραγόντων, Άνθρωπος, Όχημα, Υποδομές, Έλεγχος, θα θέσω κι εγώ αντιστοίχως τις προτάσεις και εμπειρίες μου. Προτάσεις και εμπειρίες που προέρχονται από την ευδόκιμη διαδρομή μου στο Σώμα της Ελληνικής Αστυνομίας, πολλές από τις οποίες είχα προωθήσει και ξεκινήσει από διάφορα επίπεδα διοίκησης, κυρίως όμως από το αξίωμα του Αρχηγού της ΕΛ.ΑΣ..

Σε ότι αφορά τον άνθρωπο, ξεκινάμε με το σημαντικότερο: Παιδεία, παιδεία, παιδεία. Είναι τραγικό σε μια χώρα που αγαπάει το αυτοκίνητο όσο η Ελλάδα και που οι καιρικές συνθήκες επιτρέπουν την εκτενή χρήση δικύκλων, να αφήνουμε τα παιδιά μας στο έλεος της παραπληροφόρησης και του νεανικού εγωισμού. Σε αυτό το πλαίσιο, θεωρώ καταστροφική εξέλιξη τη μείωση του ορίου ηλικίας απόκτησης άδειας οδήγησης αυτοκινήτου, χωρίς να έχουμε πρώτα εξασφαλίσει την εκπαίδευση και ενημέρωση των παιδιών μας και χωρίς να λαμβάνουμε υπόψη τη βιολογική και ψυχολογική ωρίμανσή τους, όπως αυτή θα πιστοποιείται από την επιστήμη.

Το μάθημα της Κυκλοφοριακής Αγωγής πρέπει επιτέλους να ενταχθεί σοβαρά στο σύστημα παιδείας μας και να είναι συνεχές και στοχευμένο. Εάν π.χ. καταγραφεί μια κοινωνική ομάδα ή μια περιοχή να έχει αυξημένους δείκτες ατυχημάτων, να διοργανωθούν αντίστοιχα σεμινάρια. Επίσης, να επανενεργοποιηθούν τα εκατοντάδες πάρκα κυκλοφοριακής αγωγής και να θεσμοθετηθούν εκθέσεις της Τροχαίας, οι οποίες θα είναι οργανωμένες σε επίπεδο Περιφέρειας, συνεχώς μεταφερόμενες από Νομό σε Νομό και διαρκώς εμπλουτιζόμενες με νέα στοιχεία. Η ίδια μέριμνα εκπαίδευσης να αφορά και καινούριες συνθήκες, όπως σήμερα που όλο και περισσότερα παιδιά και νέοι άνθρωποι καταφεύγουν στο ποδήλατο, ένα νέο στοιχείο σχετικά στους Ελληνικούς δρόμους.

Αναφερόμενοι στους ποδηλάτες και στην ραγδαία εξάπλωση της χρήσης του ποδηλάτου, οφείλουμε να επαναπροσεγγίσουμε τις σχέσεις του ποδηλάτη με τον πεζό και τα μηχανοκίνητα οχήματα, κυρίως όμως τη σχέση του με τον ΚΟΚ και τους δρόμους. Εν γένει οι δικυκλιστές πρέπει να αντιμετωπιστούν με μεγαλύτερη προσοχή, ως οι πλέον ευάλωτοι οδηγοί, με προτεραιότητα στα μέσα ασφαλείας και την διευκόλυνση της απόκτησης αυτών (π.χ. απαλλαγή από τον ΦΠΑ για τα κράνη). Μάλιστα, θα πρότεινα η αγορά δίκυκλου και η αδειοδότησή του να συνοδεύονται υποχρεωτικά και από αγορά (έστω προγενέστερη) κράνους κανονικών προδιαγραφών.

Περνώντας στα οχήματα, σημαντική η παρατήρηση πως από το 2010 έχουμε μικρότερη κυκλοφορία και με χαμηλότερες ταχύτητες, άρα και λιγότερα ατυχήματα. Όμως ο στόλος των αυτοκινήτων βαίνει όλο και γηραιότερος και πιο κακοσυντηρημένος. Πρώτον, πρέπει να ενταθεί ο έλεγχος της κατάστασης των οχημάτων και να δοθούν κίνητρα για την συντήρηση αυτών. Το να τιμωρούμε φορολογικά την ιδιοκτησία ενός ΙΧ, συνήθως έχει οικονομικό αντίκτυπο στην συντήρησή του. Δεύτερον, πρέπει να δώσουμε έμφαση στην προώθηση των τεχνολογιών εκείνων που βελτιστοποιούν την παθητική και ενεργητική ασφάλεια. Μπορεί η φορολόγηση βάσει ρύπων να αφορά το μέλλον μας και το περιβάλλον, αλλά είναι περίεργο την ίδια ώρα να μας αφήνει αδιάφορους το παρόν και τα παιδιά μας σήμερα και να μην επιζητούμε ασφαλέστερα αυτοκίνητα, μέσα ακόμα και από την κινητροδότηση της χαμηλότερης φορολογίας.

Οι ασφαλιστικές εταιρίες, ειδικά του εξωτερικού, έχουν ειδικά βαθμολόγια για την ασφάλεια ενός αυτοκινήτου. Οι μεθοδολογίες και τα δεδομένα υπάρχουν για την σύνδεση της ασφάλειας με τα τέλη κυκλοφορίας.Κι αφού αναφερθήκαμε στις ασφαλιστικές εταιρίες, συμφωνώ απόλυτα με την προσοχή που δίνεται από την επιτροπή στο ζήτημα της ασφάλισης. Η μη κάλυψη της αστικής ευθύνης ενός οδηγού είναι έγκλημα, καθώς ριψοκινδυνεύει την οικονομική επιβίωση των οικογενειών των εμπλεκομένων σε ένα ατύχημα.

Κλείνοντας με το ζήτημα των οχημάτων, μια παρατήρηση να καταγραφεί για το ζήτημα των αδειών κυκλοφορίας, οι οποίες πρέπει να μετεξελιχθούν από εξευτελιστικά μπιλετάκια, τα γνωστά φωτοαντίγραφα σε απλό χαρτί, σε ηλεκτρονικές κάρτες νέας τεχνολογίας. Ανασφάλιστα και κλεμμένα οχήματα συμμετέχουν σε μεγάλα ποσοστά σε περιπτώσεις τροχαίων με εγκατάλειψη του θύματος, υπόψη.

Σε ότι αφορά τον τρίτο παράγοντα, τις υποδομές, και εδώ έχουμε ένα σοβαρό ζήτημα αναφορικά με τη συντήρηση των υφιστάμενων υποδομών, δρόμων, σηματοδοτών κλπ. Υπάρχει τελευταία μια ανησυχία πως επίκειται μια προσπάθεια επανακρατικοποίησης των αυτοκινητοδρόμων. Δεν χρειάζεται να τονίσουμε πόσο καταστροφικό θα είναι αυτό για τα επίπεδα συντήρησης και εξυπηρέτησης σε αυτούς. Όταν το κράτος αδυνατεί να συντηρήσει τους μικρούς επαρχιακούς και αστικούς δρόμους, πώς θα καταφέρει να διαχειριστεί τους μεγάλους αυτοκινητοδρόμους. Αντί για κρατικοποιήσεις, πρέπει να προχωρήσουμε σε πιο γενναία εφαρμογή του θεσμού των ΣΔΙΤ και υπό σαφείς όρους και περιορισμούς, να επιτρέψουμε στην ιδιωτική πρωτοβουλία να συνδράμει στην ασφάλεια των πολιτών, έτσι ώστε και οι ίδιοι να αντιληφθούν ανταποδοτικότητα στα τέλη κυκλοφορίας που καλούνται να πληρώσουν. Η βελτίωση της συντήρησης και αποκατάστασης βλαβών και ελλείψεων (σηματοδότηση, φωτισμός κλπ.) ανάμεσα στους παραχωρησιούχους σήμερα και το κράτος παλαιότερα δεν συγκρίνεται καν.

Τέλος, θα αναφερθούμε στον παράγοντα του ελέγχου και της επιτήρησης των δρόμων, σημείο στο οποίο έχω μακρά και ουσιαστική εμπειρία λόγω του πρότερου αξιώματός μου. Θα ξεκινήσω με έναν θεσμό στον οποίον πίστεψα και τον οποίον προώθησα τόσο ως αρχηγός της ΕΛΑΣ, όσο και σε άλλα επίπεδα διοίκησης παλαιότερα. Αναφέρομαι στα Τμήματα Τροχαίας Αυτοκινητοδρόμων.

Πρόκειται για ένα από τα σημαντικότερα μέτρα τροχαίας αστυνόμευσης, αφού οι αυτοκινητόδρομοι αποτελούν ιδιαίτερη κατηγορία κυκλοφοριακού φόρτου, λόγω των υψηλών ταχυτήτων, των μακρών και κουραστικών διαδρομών και της κυκλοφορίας μεταφορικών οχημάτων μεγάλου όγκου (επιβατών και φορτίων). Η Νέα Εγνατία Οδός, η Ιονία Οδός και κάθε νέος και παλιός αυτοκινητόδρομος πρέπει να αστυνομεύεται επαρκώς και να διατηρούνται τα υψηλότερα δυνατόν επίπεδα ασφαλείας. Ας μην ξεχνάμε πως είμαστε μια Τουριστική χώρα και οι αυτοκινητόδρομοί μας αποτελούν εκτός των άλλων διαφήμιση και αναπτυξιακό μοχλό μέσω της οδικής έλευσης τουριστών, αλλά και εν γένει μεταφοράς τους εντός της επικρατείας. Μια παρένθεση σε αυτό το ζήτημα, αποτελεί και η ανάγκη ηλεκτρονικής καταγραφής όλων των ξένων αυτοκινήτων, τουριστικής και μεταφορικής φύσης, στα σύνορα και τους αυτοκινητόδρομους και επίδοση σε αυτά κατά την έξοδό τους τυχόν βεβαιώσεων παραβάσεων και, φυσικά, είσπραξη των προστίμων, ώστε να σταματήσει το φαινόμενο ασυδοσίας από αλλοδαπούς αυτοκινητιστές.

Για όλα τα παραπάνω θεωρώ πως τα Τμήματα Τροχαίας Αυτοκινητοδρόμων πρέπει να αυξηθούν, να επεκταθούν και να τύχουν της βέλτιστης προσοχής. Αποτελούν ζωντανές κοινωνίες εντός των αυτοκινητοδρόμων και μπορούν να επιτύχουν σημαντικές συνέργειες με άλλες υπηρεσίες, δημόσιου και ιδιωτικού χαρακτήρα.

Και επειδή, δυστυχώς, παρατηρείται μια έντονη απαξίωση της υλικοτεχνικής υποδομής των υπηρεσιών τροχαίας αστυνόμευσης, αναφέρω και πάλι την πρόταση που είχα κάνει στην προηγούμενη συνεδρίαση, αναφορικά με την χρηματοδότηση των υλικοτεχνικών αναγκών της τροχαίας μέσω των προστίμων από τις βεβαιώσεις τροχαίων παραβάσεων, τα οποία αποδίδονται στους Δήμους στους οποίους υπάγονται οι Υπηρεσίες Τροχαίας από τις οποίες βεβαιώνονται. Ακόμα και 5% από τα έσοδα των Δήμων από την πηγή αυτή, μπορεί ετησίως να καλύψει σειρά αναγκών των υπηρεσιών της ΕΛ.ΑΣ. για την τροχαία αστυνόμευση, όπως νέα οχήματα τετράτροχα και δίτροχα, γερανοφόρα οχήματα, μηχανήματα αλκοτέστ και ναρκοτέστ, αναλώσιμα και βοηθητικά υλικά και όχι μόνο. Ένας ειδικός λογαριασμός υπέρ της οδικής ασφάλειας στο Αρχηγείο της ΕΛ.ΑΣ., με διαχειριστές τον Πρόεδρο και τα μέλη της Επιτροπής και εισηγητή τον Αρχηγό της ΕΛ.ΑΣ. μπορεί να καλύψει τα ζητήματα διαφάνειας και ουσιαστικού προγραμματισμού των δράσεων. Επιπροσθέτως, οι ίδιοι οι Δήμοι οφείλουν να χρησιμοποιούν τα ποσά αυτά αποκλειστικά για την βελτίωση της οδικής ασφάλειας εντός της αρμοδιότητάς τους, βάσει σχεδίου και προγράμματος, μετά από ετήσιο απολογισμό και έκθεση και μέσω ειδικού οργάνου υπό την εποπτεία του Δημάρχου.

Τέτοιου είδους απολογισμοί και εκθέσεις προϋποθέτουν και μία ακόμα παράμετρο: να αρχίσουν τα ατυχήματα και δυστυχήματα να δικάζονται ουσιαστικά. Από κάθε δίκη που αφορά ατυχήματα και δυστυχήματα πρέπει να προκύπτει ένα πόρισμα διορθωτικών ενεργειών ανάλογα με το συμβάν, αφού πάντα οι αιτίες είναι πολυπαραγοντικές (άνθρωπος, όχημα, δρόμος, έλεγχοι). Για αυτό και πρέπει οι εμπλεκόμενοι σε αυτήν την διαδικασία, δικαστικοί, εμπειρογνώμονες, τροχονόμοι κλπ. να είναι γνώστες του αντικειμένου. Αν μη τι άλλο, τουλάχιστον να κατέχουν δίπλωμα οδήγησης και να διαθέτουν οδηγική ικανότητα και εμπειρία. Το τελευταίο μπορεί να συνδεθεί και με ένα αυστηρότερο και ουσιαστικότερο point system το οποίο θα είναι λεπτομερέστερο, θα περιλαμβάνει ατυχήματα και παραβάσεις του οδηγού και θα είναι τεκμήριο οδηγικής ικανότητας σε τυχόν δίκες.

Συνεχίζοντας με τα ζητήματα κρατικού ελέγχου, ανέγνωσα με προσοχή την λίστα των διαφόρων οργάνων, εποπτικών φορέων και επιτροπών που έχουν κατά καιρούς δημιουργηθεί, αναφορικά με το θέμα. Προκρίνω την υιοθέτηση της Ειδικής Μόνιμης Επιτροπής Οδικής Ασφάλειας της Βουλής ως το κατ’ εξοχήν αρμόδιο όργανο του κράτους για την χάραξη πολιτικής πάω στην οδική ασφάλεια, το οποίο θα συνεργάζεται με τους αρμόδιους κατά περίπτωση Υπουργούς και φορείς. Π.χ. το Υπουργείο Υποδομών Μεταφορών και Δικτύων, το Υπουργείο Εσωτερικών ως προς το κομμάτι της Δημόσιας Τάξης, το Υπουργείο Παιδείας κλπ. Μέσα από τη μέχρι τώρα συνεργασία της Επιτροπής με φορείς, ειδικούς και ενδιαφερόμενους, και βάσει της έκθεσης που έχει συνταχθεί, είναι φανερό πως υφίσταται το απαραίτητο λειτουργικό επίπεδο για την υιοθέτηση του ρόλου αυτού.

Κλείνοντας τα ζητήματα κρατικού ελέγχου, θα αναφερθώ σε μια ακόμα υπηρεσία, ένα σημαντικό εργαλείο των τοπικών κοινωνιών στην αντιμετώπιση των τροχαίων παραβάσεων και ατυχημάτων, τις ΟΕΠΤΑ. Ομάδες Ελέγχου και Πρόληψης Τροχαίων Ατυχημάτων. Ένας θεσμός με ουσιαστική αποστολή και πρακτική αξία, ειδικά σε Νομούς μεγάλης έκτασης. Μαζί με την ΟΠΚΕ, αποτελούν σημαντικές ομάδες κάθε Διεύθυνσης Αστυνομίας.

Με τις παραπάνω προτάσεις μου δεν εξαντλούνται οι απόψεις μου πάνω στο ζήτημα της οδικής ασφάλειας. Πιστεύω απλώς πως οι συγκεκριμένες έχουν να προσφέρουν κάτι παραπάνω στην ήδη εξαιρετική δουλειά που έχει γίνει και στις πολυεπίπεδες και πολύτιμες απόψεις που έχουν συνεισφέρει οι μέχρι σήμερα προσκεκλημένοι της επιτροπής. Κλείνοντας, θεωρώ πως είναι σημαντικό να καταφύγουμε στο διεθνές πεδίο και να καταγράψουμε άλλες τυχόν βέλτιστες πρακτικές από χώρες που κατάφεραν να μειώσουν ή να κρατήσουν χαμηλά τους δείκτες ατυχημάτων και δυστυχημάτων.

Σας ευχαριστώ για την τιμή που μου κάνατε να με δεχτείτε σήμερα ως Επίτιμος αρχηγό της ΕΛ.ΑΣ. Η εμπειρία μου και οι γνώσεις που αποκόμισα από την πορεία μου στο σώμα της Ελληνικής αστυνομίας θεωρώ πως είναι κτήμα των Ελλήνων πολιτών, τους οποίους υπηρέτησα από όποια θέση κι αν βρέθηκα. Είναι μεγάλη μου χαρά εάν αυτές φανούν χρήσιμες στη αντιμετώπιση ενός τόσο ύπουλου και φονικού εχθρού της Ελληνικής οικογένειας και κοινωνίας, των τροχαίων ατυχημάτων.»